Wiesław Hap
ZIEMIA JASIELSKA NASZĄ
MAŁĄ OJCZYZNĄ
Recenzje na temat wydawnictwa.
Opracowanie na temat historii i etnografii regionalnej autorstwa Pana mgr Wiesława Hapa ma szczególny charakter. Jest ono w zasadzie przeznaczone dla szerokiego ogółu czytelników, może jednak stanowić szczególnie interesujący materiał źródłowy dla nauczycieli wprowadzających w starszych klasach szkół podstawowych dodatkowe lekcje z zakresu historii regionalnej.
Na całe opracowanie składa się 27 odrębnych tematów z zakresu historii regionalnej, poszczególnych dziedzin kultury ludowej: folkloru, kultury materialnej, sztuki i rzemiosła ludowego, gwary i lokalnego nazewnictwa oraz zabytków regionu.
W pierwszym rozdziale Autor definiuje pojęcie historii regionalnej i wyjaśnia znaczenie terminu "region". Forma wyjaśniania poszczególnych terminów jest bardzo przystępna i zrozumiała. Autor duży nacisk kładzie na uświadomienie sobie przez odbiorców (tj. głównie przez młodzież szkolną) znaczenia i roli tzw. "Małej Ojczyzny" w ich życiu. Wyjaśnia, jak duże znaczenie dla każdego człowieka ma dziedzictwo kulturowe i dorobek poprzednich pokoleń. Zwraca także uwagę na te elementy kultury lokalnej, które kształtują w ludziach patriotyzm lokalny i narodowy.
W następnych rozdziałach, dotyczących określonych dziedzin historii i etnografii, zwraca uwagę na dorobek dawnych pokoleń i ich wkład w obecny obraz kulturowy regionu.
Duży nacisk kładzie na pożyteczną społecznie rolę kolekcjonerstwa, zwłaszcza dotyczącego przeszłości i kultury ludowej regionu. Docenia znaczenie kulturowe folkloru, literatury ludowej i innych dziedzin, które ukształtowały obecny obraz etnograficzny tej części Polski.
Omawiając historię i etnografię regionu Pogórza, w sposób obiektywny przedstawia wkład poszczególnych grup etnograficznych i etnicznych w całościowy jej obraz. Dużo uwagi poświęca kulturze Łemków i Żydów, które to społeczności miały znaczący wkład w kulturę regionu.
Przedstawia także w swoim opracowaniu najcenniejsze pod względem historycznym i poznawczym zabytki miasta Jasła i miasteczek regionu. Podkreśla rolę zabytków przeszłości w podtrzymywaniu tożsamości regionalnej. Docenia znaczącą rolę zabytków przeszłości w kształtowaniu postaw patriotycznych w naszym społeczeństwie.
Praca Pana mgr Wiesława Hapa ma charakter nowatorski. Tego typu opracowania, zakładające omówienie w sposób syntetyczny tak szerokiej problematyki z zakresu historii, etnografii regionalnej i innych dziedzin, należą do rzadkości. W związku z dostrzegalną tendencją do poszerzania programów szkolnych o problematykę z zakresu historii regionalnej, opracowanie to wydaje się być wzorcowym pod tym względem.
Duża rola edukacyjna powyższego opracowania powinna być również dostrzeżona. W każdym rozdziale Autor podkreśla znaczenie dorobku dawnych pokoleń i ich bezpośredni wpływ na współczesny obraz kulturowy danej społeczności lokalnej. Fakt ten powinien napawać dumą i być jednym z elementów cementujących patriotyzm lokalny danej społeczności. Aktualnie, w dobie lansowania "Małych Ojczyzn" docenianie znaczenia i roli społeczności lokalnych znacznie wzrośnie.
Powyższe opracowanie jest bogate pod względem faktograficznym. Zawiera dużą ilość informacji podanych w bardzo przystępnej formie. Zainteresowanych czytelników, którzy chcą poszerzyć swoją wiedzę na dany temat, Autor odsyła do dodatkowej literatury, której tytuły wymienione są na końcu każdego rozdziału.
Reasumując należy podkreślić wysoką przydatność tego opracowania do wprowadzenia zagadnień regionalizmu w szkołach podstawowych i średnich w naszym regionie.
Alfred Sepioł
Książka z zakresu historii regionalnej pt. "Ziemia Jasielska - naszą Małą Ojczyzną", opracowana przez mgr Wiesława Hapa - nauczyciela historii i regionalistę, zasługuje na szczególną uwagę i życzliwe przyjęcie tych wszystkich, którzy będą z niej korzystali. Składa się na to wiele różnych przyczyn. Jest to przede wszystkim pierwsza tego typu publikacja, quasi podręcznikowa, dotycząca ziemi jasielskiej - jej dawnej i współczesnej historii, spraw gospodarczych, życia mieszkańców - ich zajęć, obrzędów, zwyczajów i legend, zabytków kultury materialnej, wybitnych postaci itp.
Prezentowane w książce regionalne wydarzenia historyczne i różne formy życia społecznego pokazane i ujęte zostały w ścisłym związku z dziejami Podkarpacia i całego narodu polskiego, co przydaje jej tym większej wartości.
Na osobną uwagę zasługuje duża dbałość i staranność o szczegóły i dokładność podawanych informacji, zarówno dotyczących wydarzeń historycznych, od najdawniejszych (legendarnych) do współczesnych czasów, jak też wszystkich innych dziedzin, przejawów i osiągnięć ludzkiej działalności na ziemi jasielskiej.
Tak ujęte informacje świadczą i przekonują o wielkiej pracowitości autora i dobrze opanowanym przez niego warsztacie metodologicznym. Trzeba było bowiem dotrzeć do wielu różnych materiałów o złożonej problematyce oraz umiejętnie je wyselekcjonować i w publikacji książkowej zestawić.
Przygotowana książka stanowić będzie na pewno na edukacyjno-regionalistycznym rynku wydawniczym wyjątkowo cenną pozycję, idącą z pomocą nauczycielowi w jego żmudnej, ale koniecznej pracy wychowawczej, mającej m.in. na celu kształtowanie szacunku i miłości dla lokalnej "Małej Ojczyzny" i wszystkiego tego, co jej dotyczy w aspekcie historycznym i w świetle dokonujących się w ostatnich latach przemian.
Zbigniew Budziak